زمان در مادرید

آب و هوای اسپانیا

فرهنگ و آموزش در اسپانیا

.article direction="rtl";


حیات فرهنگی


ورود رومیان به اسپانیا در سال 133 قبل از میلاد و تأثیرگذاری فرهنگ رومی بر غالب جمعیت شبهجزیره ایبریا، آنچنان به گسترش فرهنگ كلاسیك در میان مردم این خطه انجامید كه به آنان قدرت مقاومت در برابر حملات مكرر قبایل وحشی پس از سقوط امپراتوری روم (711-414 میلادی) را میداد. طی قریب به هشت قرن بعد (1492-711)، از فتح اسپانیا تا خروج آخرین بقایای حكومت مسلمانان در شمال افریقا، مجموعهای از فرهنگهای مختلف اسلامی، رومی و مسیحی در اسپانیا بوجود آمد، به نحوی كه امروز نیز فرهنگ اسپانیایی را از دیگر فرهنگهای اروپایی متمایز میسازد. مسلمانان موفق شدند،

غالب شبه جزیره ایبریا، بجز بخشهایی در شمال و مناطق كوهستانی پیرنه در شمال شرِ را به تصرف درآورند. فرهنگی كه تحت سلطه مسلمانان در اسپانیا شكوفا گردید خیلی زود به پیشرفتهترین فرهنگ در تمام اروپا و یكی از نقاط نورانی تمدن اسلامی تبدیل گردید. این رونق فرهنگی در حدود سال 930 میلادی در قرطبه (كوردوبا) و به دوران حكومت عبدالرحمن سوم به اوج شكوفایی خود رسید. در این روزگار در قرطبه كتابخانهای با بیش از چهار صد هزار جلد كتاب وجود داشت و علوم و دانش روم و یونان باستان كه قبلاً به عربی منتقل شده بود، از این طریق مجدداً به اروپا بازگشت. در تولدو كه امروزه مركز كلیسایی اسپانیا میباشد، در سال 1125 مدرسهای به منظور ترجمه آثار ارسطو، اقلیدس، جالینوس و بطلمیوس به زبان لاتین و بعدها به سایر زبانهای اروپایی وجود داشت و طب، داروشناسی، گیاهشناسی و مثلثات مسطحه و كروی از این طریق به اروپا راه یافت.
اسپانیا با این موقعیت ویژه در محل تلاقی دو فرهنگ اسلامیـ شرقی و اروپایی غربی از جایگاه خاصی در میان ملل اروپایی برخوردار گردید و طی قرون 16 و 17 كه به عنوان عصر طلایی تمدن اسپانیا معروف است، این كشور سرآمد كشورهای اروپایی از نظر سیاست، ادبیات، هنر، الهیات حقوق و علوم بود. در این عصر كه تا سال 1680 بطول انجامید نویسندگانی همچون لوپه دوگا، كودو، كالدرون و گونگورا و نیز نقاشانی همچون ولازكز، ال گره كو ، موریلو و زور باران اسپانیا را مركز هنر و ادبیات عصر خود ساخته بودند. ولی شاید معروفترین نویسنده اسپانیایی این عصر میگلد سروانتس باشد كه با به استهزاء گرفتن اشرافیت عصر خود در كتاب دن كیشوت یادگاری جاودان از خود بر جای گذاشت.
فرهنگ سنتی اسپانیا كه ریشه عمیقی در مذهب، خصوصاً كاتولیسیسم داشت، با حركت عمومی اروپا به سوی سكولاریسم در قرن هیجدهم به نوعی انزوای خود خواسته گرائید. این وضعیت در قرن نوزدهم به نوعی برخورد میان دو دیدگاه سنتی و ناسیونالیست از یك سو و طرفداران لیبرالیسم اروپایی انجامید. همین وضعیت موجب ابداع و رشد مكاتب برجسته و بدیع هنری در اسپانیا گردید. شاید بتوان سالوادور دالی و پیكاسو ، دو تن از نامآورترین نقاشان صاحب سبك اسپانیایی در دوران معاصر، را ثمرات این برخورد دانست.

ادیان و مذاهب


اسپانیا به تبع موقعیت جغرافیای خود و ورود ملیتهای مختلف به این خطه، از خصوصیات مختلف فرهنگی این ملل، ازجمله مذهب، تاثیر پذیرفته است. فتح اسپانیا توسط رومیان مذهب اساطیری روم باستان را به اسپانیا آورد و با مسیحی شدن امپراطور، مسیحیت به اقصی نقاط امپراطوری گسترش یافت. عبور مسلمانان از تنگه جبلالطارق در سال 711 میلادی جای پایی را برای اسلام درغرب اروپا باز كرد كه خیلی زود تقریباً تمامی شبه جزیره ایبریا را دربرگرفت. آثار حكومت مسلمانان در شهرهای قرناطه (گرانادا)، قرطبه (كوردوبا) و اشبیلیه (سوویا) هنوز هم برجا مانده است. اما خروج آخرین بازماندگان حكومت مسلمانان در 1492 میلادی ازجنوب اسپانیا این كشور را به دژ مقدم مذهب كاتولیك در غرب اروپا تبدیل كرد. موفقیت در اخراج مسلمانان از غرب اروپا به همراه توفیق اسپانیا در جهانگشائی، ازاین كشور تصویری به عنوان مدافع و گسترش دهنده مسیحیت در نیمكره غربی ایجاد كرد كه تا سالها حفظ شد. اسپانیا با سلطه بلامنازع خود بر تمامی كشورهای امریكای لاتین (بجز برزیل)، به همراه زبان و فرهنگ اسپانیایی، مذهب كاتولیك را نیز در این خطه گسترش داد. این موقعیت ویژه برای زدودن هرگونه آثار نفوذ اسلام كه نزدیك به هشت قرن (781 سال) در این سرزمین حضور داشت همراه بوده است. همین وضعیت موجب گشت كه طی سالهای پس از اخراج مسلمانان و یهودیان از اسپانیا، مذهب كاتولیك به صورت مذهب غالب كشور درآید.

مسیحیت بیش از 96 درصد جمعیت اسپانیا مسیحی كاتولیك هستند. تعداد كلیساهای اسپانیا حدود 000/61 عدد ذكر شده است. حضور گسترده كلیسا در زندگی روزمره در دوران فاشیسم فرانكو نیز كاملاً محسوس بود ولی با مرگ فرانكو در سال 1975 و به موازات روند صنعتی شدن و رشد شهرنشینی در اسپانیا تاثیرات منفی تحولات بر آداب و عادات مذهبی مردم آشكار گشته و میزان نفوذ كلیسا در زندگی روزمره مردم كاهش یافت. ماده 16 قانون اساسی 1978 ضمن تاكید بر آزادی مذهبی اعلام میدارد كه دیگر هیچ مذهبی به عنوان مذهب رسمی كشور شناخته نمیشود و بدین ترتیب كلیسای كاتولیك دیگر از موقعیت ویژه خود برخوردار نیست. ولی دولت همچنان از كلیسای كاتولیك حمایت وبه آن كمك میكند. كلیسای كاتولیك پس از مرگ فرانكو و استقرار رژیم دمكراتیك از این رژیم حمایت كرد و بدین طریق به ایجاد روحیه تسامح در جامعه اسپانیا كمك كرد. با این حال روابط میان كلیسا و دولت همچنان حساس باقی مانده است. مخالفت كلیسا با طرح قانون طلاِ و شدت یافتن محافظهكاری اسقفهای اسپانیایی پس از انتخاب پاپ ژان پل دوم در 1978، منجر به شدت یافتن اختلافات میان كلیسا و سیاستمداران لیبرال گردید. وقوع كودتا ناموفق سال 1981 به تلاش متقابل دو گروه برای رسیدن به نوعی تفاهم میان حفظ آزادیهای مذهبی درعین موقعیت ویژه كلیسا انجامید. در ژوئن 1981 طلاِ قانونی شد و در عوض اعتراضات نسبت به حمایتهای دولت ازمدارس كلیسایی تقریباً از بین رفت. تشكیلات كلیسایی در اسپانیا دربرگیرنده 13 حوزه سراسقفی است كه این حوزهها نیز خود به 52 حوزه اسقفی تقسیم میگردند . حوزههای سراسقفی مادرید و بارسلون مستقیماً با واتیكان درارتباط میباشند، ولی یازده حوزه سراسقفی دیگر تحت رهبری سراسقف «تولد» شورای اسقفی اسپانیا را تشكیل میدهند.

اسلام تا قبل از سال 1975 اثری از فعالیت و حضور مسلمانان در جامعة اسپانیا مشهود نبود. بدنبال مرگ فرانكو و تغییر نظام حاكم بر اسپانیا، بر اثر ورود دانشجویان عرب و مهاجرت اتباع كشورهای اسلامی بتدریج موقعیت مسلمانان در این كشور تغییر یافت. در این سالها تعدادی از مردم كشورهای اسلامی، بویژه كشورهای عربی، مركز فعالیتهای خود را به اسپانیا منتقل نمودند و در نقاطی مانند بارسلون، والنسیا، كوردوبا، مالاگا، گرانادا و مادرید رحل اقامت افكندند. برخی شعائر و شئونات اسلامی خود را حفظ كردند و برخی نیز با عنوان مسلمان در فرهنگ اسپانیایی مستحیل شدند و سرمایه خود را در زمینههای مورد توجه جامعة اسپانیا به كار انداختند. اغلب مسلمانان ساكن در اسپانیا ازاهالی شمال افریقا، عربستان سعودی، كویت، امارات عربی متحده و سوریه هستند. بخش اعظم مسلمانان ساكن در اسپانیا در شهرهای سئوتا، ملییا و استانهای جنوبی اسپانیا زندگی میكنند.

دموگرافی مذهبی در اسپانیا

 
براساس آمار منتشره توسط كلیسای كاتولیك در سال 1998، بالغ بر 63/93 درصداز جمعیت اسپانیا دارای مذهب كاتولیك هستند. همچنین مطابق نتایج یك تحقیق منتشره توسط «مركز تحقیقات جامعهشناسی» در فوریه 2002، بالغ بر 1/82 درصداز مردم اسپانیا خود را كاتولیك معرفی كردهاند. از این تعداد، 19 درصد به آداب مذهب كاتولیك كاملاً پای بند میباشند. براساس تحقیق اخیر، 2/10 درصد اعلام كردهاندكه به هیچ آئین خاصی اعتقاد ندارند و 4/4 درصد خود راكاملاً بی دین معرفی كردهاند. 2 درصد نیز معتقد به دیگر ادیان بودهاند. «فدراسیون جوامع انگلیكان مذهب» ، خود را نماینده 350 هزار پروتستان اسپانیائی معرفی مینماید لكن مدعی است كه تعداد 800 هزار پروتستان خارجی كه عمدتاً از كشورهای اروپائی هستند، حداقل شش ماه در سال را در اسپانیا سكونت میكنند. «فدراسیون جوامع مسلمان اسپانیا»، مدعی است كه نزدیك به یك میلیون مسلمان (شامل مهاجرین قانونی و غیرقانونی) در اسپانیا زندگی میكنند. تحقیق مذكور همچنین بیانگر حضور 50 هزار یهودی و 9 هزار بودائی در اسپانیا است.
در ماه می 2002، مركز ثبت جوامع مذهبی ثبت 706/11 تشكل كاتولیك و 1188 تشكل مسیحی غیركاتولیك كه از این تعداد 604 تشكل پروتستان هستند را اعلام داشت. بعلاوه، تعداد پنج تشكل مذهب ارتدوكس، پانزده تشكیل یهودی، دو تشكل بهائی، سه تشكل هندو و سیزده تشكل بودائی نیز به ثبت رسیدهاند.
تشكلهای اسلامی ثبت شده در این مركز 159 واحد اعلام شده است. مهتمرین سازمانهای اسلامی موجود در اسپانیا عبارتند از: مركز اسلامی در شهرهای سویا، مادرید، بورسیا، بارسلون، كردوبا، سئوتا و... مدارس اسلامی زاراگوزا،جامعه فرهنگ عربی مادرید، جامعه العمل بارسلون، جامعه اسلامی آندلوس در كوردوبا، مركز اسلامی ابن رشد دركوردوبا، جماعت اسلامی ال آندالوس در آلمریا، جامعه اسلامی والنسیا، جامعه اسلامی مسلمانان سئوتا، جامعه اسلامی بدردرملیا، جامعه اسلامی مادرید و... ـ مهمترین مساجد اسپانیا، مسجد و مركز اسلامی مادرید، مسجدالایمان مادرید، مسجدالنور بارسلون، مسجدالرحمان بیلبائو، مسجدالرساله النبوی كادیز، مسجدالمؤمن مالاگا، مسجدالهدی لوگرونیو،مسجدالنصر بارسلون، مسجد السلام تاراگونا، مسجد التوبه بارسلون، مسجدالسُنه ویتوریا، مسجد بدر بیلبائو، مسجد كاسابلانكا در مالاگا، مسجد رمضان بارسلون، مسجد یونس بارسلون، مسجد ملك عبدالعزیز آل سعود در ماربیا، مسجد الیكانته، مسجد عبدالرحمان ایبیزا، مسجد التقوی گرانادا و... هستند.

مؤسسات فرهنگی

 
قدیمترین مؤسسة فرهنگی اسپانیا مؤسسة سلطنتی زبان نام دارد كه در زمان فلیپ پنجم در سال 1713 تأسیس شده است. هدف اصلی این مؤسسه ترویج و تعیین استانداردهایی به منظور حفظ خلوص و شكوفایی زبان كاستیانا است. این هدف از طریق انتشار فرهنگهای زبان كاستیلی و اعطای جوائز به فعالان زبان كاستیانا پیگیری میشود. از جمله مراكز فرهنگی دیگر میتوان به آكادمی سلطنتی تاریخ ، آكادمی سلطنتی هنرهای ظریفه سن فرناندو ، آكادمی سلطنتی علوم دقیقه، فیزیك و ملی ، آكادمی سلطنتی علوم اخلاقی و سیاسی و آكادمی ملی سلطنتی طب نام برد. تمامی این مؤسسات در سال 1938 تحت پوشش مركز هماهنگ كنندهای به نام انستیتو اسپانیا در آمده اند.   شورای تحقیقات علمی كه در سال 1939 تأسیس گردیده است، فعالیتهای تحقیقاتی چند صد مركز تحقیقاتی در اسپانیا را هدایت میكند. انستیتو همكاریهای ایبریا و امریكا ارتباطات فرهنگی، اقتصادی و زبانی با امریكای لاتین را حفظ میكند. این مؤسسه دفاتری را برای تنظیم مبادلات فرهنگی و نیز كتابخانة مهم فرهنگ هیسپانیك را با بیش از پانصد هزار جلد كتاب اداره میكند. مؤسسة مزبور همچنین دفاتر متعددی را نیز در كشورهای مختلف شمال و جنوب امریكا به منظور ترویج فرهنگ هیسپانیك اداره مینماید.
مؤسسه سروانتسنیز از دیگر مؤسسات فرهنگی است كه در چارچوب وزارت امور خارجه به آموزش زبان اسپانیائی در اقصی نقاط جهان مشغول است.

نظام آموزشی اسپانیا

 
نظام آموزشی رسمی در اسپانیا از مقطع ابتدائی، متوسطه و دانشگاهی تشكیل شده است. لكن قبل از مقطع ابتدائی، دوره آموزشی كودكان وجود دارد كه هدف اصلی از برگزاری این دوره، تقویت توانائیهای فیزیكی و شخصیتی كودكان است. این مقطع مركب ازدو بخش تا سه سالگی و از سه سالگی تا 6 سالگی است. آموزش هنرهائی نظیر نقاشی، موزیكهای ساده، بازیهای دسته جمعی از جمله مواد آموزشی در این دوره است. آموزگاران این دوره همگی متخصص در آموزش كودكان هستند.
در مقطع ابتدائی كه تحصیلات پایه نیز نامیده میشود، از سه دورة دو ساله تشكیل میشود. این مقطع اجباری و رایگان است. در هر یك سه دورة مذكور طی هفته 25 ساعت آموزش داده میشود كه عموماً شامل آموزش ریاضی، زبان اسپانیائی، زبان خارجی، مذهب، هنر و... میباشد.
مقطع آموزش متوسطه Educacion Secundaria Obligatoria (E.S.O) كه یك دورة چهار ساله پس از مقطع ابتدائی است. این مقطع از 12 سالگی تا پایان شانزده سالگی به طول میانجامد. این مقطع شامل دو پایه دو ساله میباشد. شرط ورود به این مقطع، كسب نمره قبولی در مقطع ابتدائی است. آموزش زبان و ادبیات اسپانیائی، آموزش زبان و ادبیات محلی، زبان خارجی، ریاضیات، تاریخ، جغرافیا، علوم اجتماعی، فیزیك، كامپیوتر، علوم طبیعی، علوم فنی، علوم مذهبی و موزیك از مهمترین دروس این مقطع است.
پس از خاتمه دروس مذكور، فارغ التحصیلان میتوانند یا وارد دورة دو ساله پیش دانشگاهی (Bachillerato) شوند و یا در دورة فنی ـ حرفهای مشغول به تحصیل شوند. راه سومی نیز وجود دارد كه آن ورود به بازار كار است.
دورة پیش دانشگاهی آخرین مرحلة تحصیلات متوسطه است كه داوطلبانه بوده ومعمولاً از 16 تا 18 سالگی میباشد. هدف این دوره، ایجاد آمادگی در دانشآموزان بمنظور ورود به تحصیلات عالیه است. دورة پیش دانشگاهی دارای چهار شاخه متمایز است كه عبارتند از هنر، علوم طبیعی و بهداشتی، علوم انسانی و اجتماعی، تكنولوژی.. پس از طی دورة پیشدانشگاهی، دانش آموزانی كه از امتحانات مربوطه گذر كرده باشند، میتوانند وارد دورة عالی فنی حرفهای، رشتههای دانشگاهی و یا آموزش عالی هنری شوند. تحصیلات دانشگاهی شامل سه دورة فوق دیپلم، لیسانس و دكتری' است.
در آموزش عالی اسپانیا دورة فوقِ لیسانس وجود ندارد و پس از اخذ لیسانس، دورة دكتری' مركب از یك دورة یك ساله حضور در كلاس و گذراندن 20 واحد تحصیلی و انجام یك تحقیق 12 واحدی است كه پس از طی این دور مرحلة، دانشجو صاحب مدرك "دیپلم تحصیلات عالیه " Diploma de Estudios Avanzada (D.E.A) میشود و پس از آن میتواند تز دكتری' را آغاز نماید كه در صورت موفقیت، صاحب مدرك Ph.D میشود.

تركیب علمی جمعیت اسپانیا

 
از جمعیت اسپانیا 48 درصد دارای تحصیلات متوسطه، 1/23 درصد دارای تحصیلات ابتدائی، 5/13 در صد دارای تحصیلات دانشگاهی، 8/12 درصد دارای سواد خواندن و نوشتن و 6/2 درصد بیسواد میباشند. استان مادرید با 4/20 درصد، ایالت كاتالونیا با 8/15 درصد و ایالت آندالوسیا با 7/14 درصد دارای بیشترین فارغالتحصیلان دانشگاهی میباشند. 5/52 درصد از دانشجویان دختر هستند. در اتحادیه اروپا، كشور سوئد با 59 درصد بالاترین درصد دانشجویان دختر را به خود اختصاص داده است. در سال 1981 تنها 5/5 درصد از مردم اسپانیا تحصیلات دانشگاهی داشتند. در سال تحصیلی 2004-2003، جمعاً تعداد 676/364/8 نفر در مقاطع مختلف تحصیلی در اسپانیا مشغول تحصیل بودهاند لذا این تعداد بیش از 72 درصد در مدارس و دانشگاههای دولتی و 28 درصدر در مدارس و دانشگاههای خصوصی مشغول به تحصیل بوده اند.
درصد سهم هزینه های آموزش در تولید ناخالص داخلی اسپانیا در سال 2003 بالغ بر 5/4 درصد بوده است. كه این رقم، اسپانیا را در میان كشورهای عضو اتحادیه اروپا در مكان دوازدهم قرار داده است. در سال 2002 بالغ بر 590/228 نسخه كتاب و مقاله در 780/66 عنوان منتشر شده است كه 8/78 درصد به زبان كاستیانا، 4/11 درصد به زبان كاتالان، 1/2 درصد به زبان گالیسیائی، 5/1 درصد به زبان اوسكرا (زبان مردم باسك) و 3/6 درصد به دیگر زبانها میباشد.

دانشگاههای اسپانیا

 
مهمترین دانشگاههای اسپانیا عبارتند از: دانشگاه كمپلوتنسه مادرید، دانشگاه آتونوما مادرید، آموزش راه دور (U.N.E.D) مادرید، خوان كارلوس مادرید، پلی تكنیك مادرید، آتونوما بارسلون، دانشگاه بارسلون، دانشگاه بینالمللی كاتالونیا،اوبرتابارسلون، پومپئوفابرابارسلون، دانشگاه سالامانكا، دانشگاه، منندز پلایودركانتابریا، دانشگاه سویا،دانشگاه والنسیا، دانشگاه بایادولید. دانشگاههای كمپلوتنسه مادرید (1508 میلادی)، دانشگاه گرانادا (1531 میلادی)، دانشگاه سویا (1505 میلادی)، دانشگاه زاراگوزا (1542 میلادی)، دانشگاه والنسیا (1499 میلادی)، دانشگاه ویادولید (1292 میلادی) از قدیمیترین دانشگاههای اروپا میباشند. دانشگاه كمپلوتنسه مادرید مهمترین دانشگاه كشور، دانشگاهی دولتی است كه قدمتی نزدیك به 500 سال دارد. تعداد دانشجویان این دانشگاه 757/104 نفر در سال تحصیلی 2004-2003 بوده است. این دانشگاه با 6066 نفر استاد، در 72 رشته تحصیلی فعالیت دارد.
لازم به ذكر است كه بیشترین تعداد دانشجو متعلق به دانشگاه آموزش راه دور (U.N.E.D) است كه یك دانشگاه مكاتبهای است. این دانشگاه دارای 500/143 دانشجو است. در سال 2001، بالغ بر 967/833/7 نفر از اتباع اسپانیا تحصیلات دانشگاهی را به اتمام رساندهاند كه از این تعداد 830/919/3 نفر مرد و 137/914/3 نفر زن هستند. گرایش زنان به رشتههای علوم اجتماعی و رشتههای مرتبط با بهداشت و آموزش و گرایش مردان به رشتههای فنی، مهندسی و معماری است.

موزه های اسپانیا

 
بر اساس آمار سال 2000، در كل اسپانیا تعداد 1125 موزه از انواع مختلف ثبت شده است كه از این تعداد، 158 موزه باستانشناسی، 69 موزه هنرهای معاصر، 85 موزه هنرهای زیبا، 72 خانه ـ موزه، 39 موزه علوم وتكنولوژی، 37 موزه علوم و تاریخ طبیعی، 156 موزه مردمشناسی، 168 موزة عمومی، 222 موزة اختصاصی، 50 موزة تاریخی و 51 موزه از انواع دیگر میباشد.
از رقم فوِ 679 موزه عمومی و 346 موزه خصوصی هستند، و 94 موزه در اختیار وزارت آموزش، فرهنگ و ورزش اسپانیا است. موزة «ال پرادو» مهمترین موزة اسپانیا است و كه دارای تابلوهای نفیس و آثار حجمی متعددی از سراسر جهان است.
موزة بزرگ ملی هنر در ردیف موزههای بزرگ جهان در مادرید واقع شده است. این موزه طی سالهای اخیر با خرید آثار متعدد متعلق به نقاشان اسپانیایی قرن نوزدهم توسعة بسیاری یافته است. موزة آكادمی هنرهای ظریفة سانفرناندو ، موزة ملی باستانشناسی در مادرید ، موزة هنرهای كاتالونیا در بارسلون و موزههای هنرهای ظریفه در بیلبائو و سویل از جمله دیگر موزههای اسپانیا هستند. بسیاری از مجسمههای مذهبی در موزة ملی مجسمههای الوان در شهر با یادولید نگاهداری میشوند و آثار بجای مانده از «الگركو» نیز در منزل شخصی وی كه در تولد و به موزه تبدیل شده، به نمایش گذاشته شده است. موزه ارتش و نیروی دریایی در مادرید از دیدگاه تاریخی جالب توجه میباشند. موزه دریانوردی در زرادخانههای سلطنتی در بارسلون نیز از دید مطالعات تاریخی حائز اهمیت میباشد.


در اسپانیا تعداد زیادی موزههای خصوصی و شخصی نیز وجود دارد كه از جمله آنها میتوان موزة سرالبو در مادرید، موزة مارز، موزه لباس و پیكاسو در بارسلون، موزه یهودیان سفاردی در تولدو و موزة هنرهای آبستره در كوئنكا را نام برد.

كتابخانه ها و مراكز اسناد
معروفترین و قدیمترین كتابخانة اسپانیا كتابخانة ال اسكوریال است كه تا قرن نوزدهم الگویی برای كتابخانههای دیگر اروپایی بود. كتابخانة سلطنتی كتابخانة مهم دیگری است كه در قرن هیجدهم تأسیس شده و یك قرن بعد به كتابخانه ملی مادرید تغییر نام داد. این كتابخانه در اصل از كتابهای كتابخانههای شخصی و كلیسایی كه توسط دولت ضبط شده بود، تشكیل میگردید. كتابخانة خصوصی سلطنتی یا كتابخانة كاخ در كنار كتابخانههای آكادمیهای سلطنتی كتابخانة شورای عالی تحقیقات علمی و كتابخانههای استانی مجموعاً شبكه گستردهای از كتابخانهها را در سراسر اسپانیا تشكیل میدهند.
علاوه بر اینها اسپانیا دارای چهار مركز عمده برای جمعآوری اسناد تاریخی این كشور میباشد. این مراكز عبارتند از: الف) آرشیو تاریخی ملی در مادرید، ب) آرشیو عمومی سیمانكا ، ج( آرشیو عمومی سرخپوستان در سودیسیا، كه حاوی اسناد مربوط به دولتهای تابع اسپانیا در مستعمرات میباشد و د) آرشیو عمومی پادشاه آراگون در بارسلون كه اهمیت ویژهای در مطالعه تاریخی قرون وسطی دارد.

دیگر مراكز فرهنگی
اركستر ملی اسپانیا كه تقریباً بلافاصله پس از جنگهای داخلی (39-1936) تأسیس شده است، فعالیت خود را انحصاراً در زمینة موسیقی سمفونیك دنبال میكند. اركستر سمفونی رادیو و تلویزیون اسپانیا كه اولین برنامة خود را در سال 1965 اجرا كرد علیرغم سابقة كمتر خود به دلیل استفاده از وسایل ارتباط جمعی، مخاطبان بیشتری داشته است. مركز این دو اركستر به همراه اركستر سمفونیك و اركستر فیلارمونیك اسپانیا در شهر مادرید میباشد. تنها اركستر فعال در خارج از مادرید، اركستر شهر بارسلون است كه از سوی شهرداری این شهر مورد حمایت قرار میگیرد. همچنین سالن اپرای لیسیوم كه متعلق به بخش خصوصی بوده و در شهر بارسلون واقع است.
مهمترین جوائز ادبی كه سالانه در اسپانیا اهدا میشوند عبارتند از: نادال و پلانتا برای داستان، آدونیس برای شعر و سروانتس برای نویسندگان خارجی كه به زبان اسپانیایی مینویسند.

زبان و خط
زبان رایج در سراسر اسپانیا زبان كاستیانا یا همان اسپانیایی مدرن استاندارد و زبان رسمی این كشور میباشد. بیش از 70 درصد مردم اسپانیا به این زبان تكلم میكنند. این زبان یكی از زبانهای لاتینی است كه در آن آثاری از زبانهای دیگر اقوامی كه قبل و بعد از رومیها بر اسپانیا حكم راندهاند، از جمله زبان سلتی و عربی میتوان یافت. زبان كاستیاناگویشهای مختلفی دارد كه عمدتاً به تفاوت در تلفظ لغات محدود میگردد. از جمله اقلیتهای زبانی اسپانیا میتوان به زبانهای كاتالان ، گالیسی و باسك نام برد. كاتالان زبان لاتینی نزدیك به فرانسوی رایج در جنوب فرانسه است و حدود 20 درصد مردم اسپانیا به این زبان صحبت میكنند. غالب جمعیت كاتالونیا ، جزایر بالئار و والنسیا به این زبان صحبت میكنند. زبان كاتالان زبانی توسعه یافته و دارای غنای ادبی در زمینه شعر و داستان میباشد و به همین دلیل در قانون اساسی مصوب 1978 زبان كاتالان در كنار زبان كاستیانا به عنوان زبان رسمی كاتالونیا شناخته شده است. زبان گالیسی از زبان پرتغالی مدرن ریشه گرفته و از زبانهای لاتینی است. این زبان در قرن سیزدهم به عنوان زبان رسمی دربار شناخته شده بود، اما به مرور زمان اهمیت و جایگاه خود را از دست داده و امروز تنها در منطقه گالیسیا واقع در شمال غربی اسپانیا و در مجاورت مرزهای شمالی پرتغال بدان مكالمه، صحبت میشود. قانون اساسی 1978 اسپانیا زبان مزبور را به عنوان زبان رسمی این مناطق شناسایی نموده است و امروزه حدود 7 درصد جمعیت اسپانیا به این زبان صحبت میكنند. مهمترین زبان غیركاستیانا زبان رایج در منطقه باسك است. زبان باسك نه لاتینی و نه از ریشه هند و اروپایی است و تنها حدود یك درصد مردم اسپانیا به زبان باسك صحبت میكنند. ریشه این زبان معلوم نیست ولی قبل از ورود رومیها نیز در شبهجزیره ایبریا رایج بوده است. این زبان امروزه تنها در روستاها و مناطق ماهیگیرنشین باسك و ناوارا در شمال اسپانیا مورد استفاده قرار میگیرد. طی سالهای دهههای 1960 و 1970 احیای زبان باسك در میان روشنفكران محملی برای كسب هویت نژادی مستقل گردید و طبق قانون اساسی 1978 این زبان نیز به عنوان زبان رسمی محلی پذیرفته شده است.

رسانه های گروهی
قانون‌ اساسی‌ مصوب‌ 1978 اسپانیا آزادی‌ فكر، عقیده‌ و بیان‌ و نیز حق‌ دریافت‌ و انتشار اطلاعات‌ واقعی‌ را مورد تاكید و تضمین‌ قرار می‌دهد مشروط‌ به‌ آنكه‌ اعمال‌ این‌ حقوِ همراه‌ با رعایت‌ قوانین‌ ناظر بر حفظ‌ اسرار حرفه‌ای‌، امور خصوصی‌، احترام‌ و شرف‌ افراد همراه‌ باشد. مطبوعات‌ اسپانیا نقش‌ برجسته‌ای‌ در انتقال‌ از رژیم‌ فرانكو به‌ دمكراسی‌ در نیمة‌ دوم‌ دهة‌ 1970 داشته‌اند. قوانین‌ تكمیلی‌ مربوط‌ به‌ وضعیت‌ مطبوعات‌ در اوایل‌ دهة‌ 1980 به‌ تصویب‌ رسید.

طی‌ سالهای‌ اخیر رسانه‌های‌ گروهی‌ در اسپانیا از وسعت‌ و كیفیت‌ قابل‌ توجهی‌ برخوردار شده‌ و افكار عمومی‌ در معرض‌ تاثیر شگرف‌ انواع‌ رسانه‌ها قرارگرفته‌ است‌. براساس‌ آمار منتشره‌ توسط‌ مركز «مطالعه‌ عمومی‌ رسانه‌های‌ گروهی‌ ( Estudio General de Medios (EGM میزان‌ حضور و نفوذ رسانه‌های‌ گروهی‌ در میان‌ مردم‌ در سال‌ 2002 به‌ شرح‌ زیر بوده‌ است‌:

- مردم‌ اسپانیا در میان‌ وسایل‌ ارتباط‌ جمعی‌، بیش‌ از هر چیز بیننده‌ تلویزیون‌ می‌باشند. در سال‌ 2002 بیش‌ از 90% مردم‌ بیننده‌ تلویزیون‌، 57% شنونده‌ رادیو، 52% خواننده‌ نشریات‌، 38% خواننده‌ روزنامه‌، 23% استفاده‌ كننده‌ از اینترنت‌ و 10% علاقمند به‌ سینما بوده‌اند.

- در میان‌ كشورهای‌ اروپائی‌، در سال‌ 2002 خانواده‌های‌ اسپانیائی‌ با 5/29% پس‌ از یونان‌ كمترین‌ استفاده‌كنندگان‌ از اینترنت‌ بوده‌اند. هلند با 5/65% در صدر قرار داشته‌ است‌. رقم‌ متوسط‌ در اتحادیه‌ اروپا 4/40 درصد بوده‌ است‌.

- جمعاً 000/817/34 نفر در اسپانیا از رسانه‌های‌ گروهی‌ مختلف‌ استفاده‌ می‌كنند كه‌ شامل‌ 000/915/16 نفراز مردان‌ و 000/902/17 نفر از زنان‌ است‌. در گروه‌ سنی‌ 14 تا 24 سال‌ 000/800/5 نفر، در گروه‌ سنی‌ 25 تا 44 سال‌ 000/905/12 نفر، در گروه‌ سنی‌ 45 تا 64 سال‌ 000/137/9 نفر و در گروه‌ سنی‌ 65 سال‌ به‌ بالا 974/6 هزار نفر از رسانه‌های‌ گروهی‌ منختلف‌ استفاده‌ می‌كنند.

رادیو و تلویزیون
اولین پخش رادیویی در اسپانیا، در سال 1923 از یك ایستگاه آزمایشی در مادرید صورت گرفت. یك سال بعد دو ایستگاه رادیویی تجاری در مادرید و بارسلون آغاز به كار كرد. تا شروع جنگ داخلی در 1936 این دو تنها ایستگاههای رادیویی در كشور بودند. در سال 1937 رادیو ملی اسپانیا شروع به پخش برنامه از سالامانكا نمود. پخش برنامههای رادیو و تلویزیونی تحت نظر سازمان رادیو و تلویزیون اسپانیا ، كه از نهادهای حقوق عمومی كشور است، قرار دارد. ادارة رادیو و تلویزیون اسپانیا توسط شورایی مركب از 12 عضو پارلمان و سه شورای مشورتی تشكیل میگردد. مدیركل رادیو تلویزیون اسپانیا از سوی دولت و براساس پیشنهاد شورای اداری، معرفی میگردد و او مسئول اجرای مقررات سازمان رادیو و تلویزیون اسپانیا و معرفی نمایندگان سازمان در هریك از جوامع خودمختار است. رادیو ملی اسپانیا 5 شبكة اصلی دارد. بخش برنامههای فرامرزی نیز به نه زبان موج كوتاه برنامه پخش میكند و یك سرویس بینالمللی به زبان اسپانیایی نیز دارد. بودجة رادیویی ملی كاملاً توسط دولت و تبلیغات تجاری تأمین میگردد. شبكه رادیویی اسپانیا از ایستگاههای خصوصی كه قبل از 1978 وجود داشتهاند تشكیل میشود. چندین شبكه رادیویی دیگر از جمله شبكه متعلق به كلیسای كاتولیك نیز وجود دارند. در حال حاضر مجموع ایستگاههای دولتی و خصوصی رادیویی در اسپانیا به بیش از 300 ایستگاه رادیویی میرسد كه غالب آنها به پخش برنامههای محلی میپردازند. صاحبان امتیاز ایستگاههای رادیویی خصوصی در اسپانیا در اتحادیهای كه اتحادیة رادیوهای خصوصی اسپانیا نامیده میشود، از حقوق صنفی خود حمایت به عمل میآورند
برنامههای تلویزیون دولتی اسپانیا در دو كانال پخش میشود كه یكی از آنها تمامی كشور را تحت پوشش قرار میدهد. این دو كانال تلویزیون اسپانیا یك و دو نامیده میشوند. تهیه برنامههای تلویزیونی با استفاده از بودجه دولتی، تبلیغات تجاری و درآمد حاصل از فروش برنامه صورت میگیرد. همچنین دو شبكه دولتی از طریق ماهواره برای مردم جهان برنامه پخش میكنند كهTVE Internacional و TVE 24 horas هستند همچنین چندین كانال خصوصی سراسری نظیر Antena3 ، Telecinco و Canal Plus به پخش برنامه میپردازند. علاوه بر شبكههای سراسری در استانهای مختلف مراكزی برای تهیه و پخش برنامههای رادیو و تلویزیونی وجود دارد كه بطور مشخص میبایست به مراكز رادیو تلویزیونی گالیسیا، كاتالان، باسك، والنسیا و موریسیا اشاره كرد. در آوریل سال 1988 قانون انحصار دولت بر پخش برنامههای تلویزیونی لغو گردید. در حال حاضر علاوه بر دوكانال رسمی و سراسری تلویزیونی اسپانیا، كانالها متعدد تلویزیونی، كه توسط دولتهای خودمختار و بخش خصوصی فعال هستند

خبرگزاریها:

خبرگزاریهای‌ EFE (دولتی‌) و Europa Press مهمترین‌ خبرگزاریهای‌ اسپانیا هستند.