زمان در مادرید

روابط ایران و اسپانیا


همانگونه كه رئیس جمهور سابق سید محمد خاتمی می گوید، «اسپانیا در ذهن و زبان ایرانیان همیشه نامی آشنا بوده است. از دور دست ادب و اندیشه و هنر تا گسترههای طبیعت، سیاست و فلسفه. از ابن رشد و ابن ماجه تا سروانتس وگارسیالوركا». پادشاه اسپانیا نیز اعتقاد دارد كه دو كشور از دوران گذشته دارای روابط گستردهای بودهاند. به گفته ایشان، " اولین هیات دیپلماتیك اسپانیا در سال 1403 به رهبری كلاویخو سفیر انریك سوم پادشاه كاستیا تمام سرزمین ایران را در نوردید. در سال 1617 ماموریت سفیر اسپانیا آقای گارسیا دسیلوا ای فیگرو كه تاسال 1624 طول كشید كمك بزرگی به انتشار و شناسائی تمدن ایران در قرن 17 بود». بدین ترتیب چنانچه سفارت كلاویخو را به عنوان نخستین ارتباط سیاسی دو كشور ایران اسپانیا محسوب نمائیم، بیش از ششصد سال از این واقعه تاریخی میگذرد.



نگاهی مختصر به تاریخ روابط ایران و اسپانیا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی

فرو پاشی امپراطوری شارلمانی در اروپا با فروپاشی امپراطوری عباسیان درشرق همزمان بود. تشكیل دولت مقتدر در سال 1501 كه موجب بازگشت عظمت و اقتدار ایران بود، با تشكیل سلسله هابسبورگ در اسپانیا مقارن بود كه در هر دو كشور، شكوفائی علوم، هنر و ادبیات را به همراه داشت واین دوره در اسپانیابه «عصر طلائی» معروف است. این دوره باتحكیم حضور اسپانیا در امریكای لاتین و شكلگیری امپراطوری اسپانیا مصادف است.
در زمان سلطنت صفوی، انریك سوم پادشاه اسپانیا فردی به نام «گارسیا د سیلوا ای فیگروا» را به دربار شاه عباس فرستاد تا بتواند اتحادی را علیه امپراطوری عثمانی پایه گذاری نماید. وی طی 7 سال حضور در دربار شاه عباس توانست رابطه نزدیكی باپادشاه صفوی برقرار نماید. نقش چهره او در باغ چهل ستون گویای مراتب قرب این سفیر در دربار شاه عباس است. با این حال، مقابله شاه عباس با حضور دریائی اسپانیا و پرتقال، مانع از گسترش مناسبات دو كشور در سالهای بعدی شد. در واقع، عدم توفیق اسپانیا در تثبیت حضور خود درمنطقه خلیج فارس و مدیترانه موجب تقویت حضور قدرتهائی نظیر انگستان، روسیه و فرانسه شد و این روند موجبات تضعیف موقعیت اسپانیا در منطقه بویژه در قرن 18 را فراهم نمود.
در ایران نیز پس از سقوط سلسله صفوی تاروی كارآمدن آقامحمدخان قاجار در سال 1790، كشور دچار هرج ومرج و تجزیه شد. ظهور آقامحمدخان قاجار را میتوان با سلطنت شارل سوم (1788-1759) تشبیه كرد. در این دوره پس از اولین تلاشها در جهت ایجاد روابط سیاسی بین دو كشور، روند تحولات جهانی بویژه تسلط انگلیس و روسیه بر ایران و مداخله فرانسه و كنسرت اروپا در امور اسپانیا، مانع از توسعه هر چه بیشتر مناسبات ایران واسپانیا شد. بااین حال، در یك تحول اساسی در زمان محمدشاه قاجار، طی مذاكرات نمایندگان سیاسی دو كشور در اسلامبول، عهدنامه مودت و تجارت دو كشور در تاریخ 4 مارس 1842 توسط میرزاجعفرخان سفیر و وزیر مختار ایران در عثمانی و آنتوان لوپز دكوردوبا سفیر اسپانیا در عثمانی به امضاء رسید. این عهدنامه سپس به تایید محمد شاه وایزابل ملكه اسپانیا رسید. معاهده شامل یك مقدمه، هفت ماده و یك نتیجه است. باتوجه به اینكه اجرای معاهده مذكور بنا به دلایلی به عهده تعویق افتاده بود، مجدداً در 9 فوریه 1870 توسط سرتیپ حاج شیخ محمدخان وزیرمختار ایران در لندن و امانوئل رانسمای ویلانوئوا نماینده اسپانیا درلندن، در این شهر به امضاء رسید. برخی تحلیلگران اعتقاد دارند روابط سیاسی دو كشور به مفهوم نوین آن، اساساً از زمان انعقاد معاهده 1842 آغاز گردیده است. امضای این معاهده از آن جهت حائز اهمیت است كه اسپانیا پس از روسیه، انگلستان و عثمانی كه عملاً همسایه ایران بودند، نخستین كشور اروپائی است كه چنین سندی را با ایران امضاء نمود.
دو كشور در حالی وارد قرن بیست و یكم شدند كه رونق اقتصادی، پروسه صنعتی شدن و قدرت ایفای نقش آنان در صحنه بینالملل در مقایسه با دیگر رقبا به شدت افول كرده بود. طی قرن بیستم روابط دو كشور بر بستر معاهده 1842 اسلامبول ادامه یافت و در سال 1916 سفارت ایران در مادرید برای اولین بار گشایش یافت و میرزا اسماعیل خان دبیر الملك فرزانه تا سال 1919 به عنوان وزیر مختار انجام وظیفه كرد لكن پس از آن سفارت ایران به دلایل مالی و صرفه جوئی تعطیل و سفارت ایران در پاریس، نمایندگی اكرودیته ایران در مادرید را بر عهده گرفت. در سال 1954 طی بازدید یك هیات ایرانی از مادرید ضمن بازگشائی مجدد سفارت ایران در مادرید، اولین توافقنامه همكاری اقتصادی و بازرگانی دو كشور در قرن بیستم به امضاء رسید. تبادلات اقتصادی دو كشور پس از امضای توافقنامه مذكور افزایش قابل توجهی یافت. توافقنامه 1954 در حالی منعقد گردید كه یك سال قبل از آن در نوامبر 1952، عهدنامه مودت مشتمل بر یك مقدمه و پنج ماده توسط دكتر فاطمی وزیر خارجه دولت دكتر مصدق و امیلیو بلادیز كاردار موقت اسپانیا در تهران به امضاء رسیده بود. در ماه مارس 1956 سند دیگری تحت عنوان عهدنامه مودت و اقامت در جهت تحكیم روابط دو كشور در مادرید به امضاء سفیر ایران در مادرید و وزیرخارجه وقت اسپانیا رسید.
تبادلات اقتصادی دوجانبه پس از امضای توافقنامه اقتصادی و بازرگانی سال 1954 افزایش قابل توجهی یافت. در سال 1957 وزیر اقتصاد و دارائی اسپانیا از ایران دیدار كرد كه حاصل آن تشكیل اولین كمیته مشترك همكاریهای اقتصادی و بازرگانی دو كشور بود. در همان سال، وزیر صنعت اسپانیابه همراه هیات بزرگی از صاحبان صنایع، یادداشت تفاهمی به منظور بررسی امكانات همكاری در زمینههای ساخت كشتی و توسعه همكاریهای جهانگردی امضاء كرد.
مناسبات تجاری دو كشور در دهههای 1960 و 1970 مشخصاً افزایش یافته و اسپانیا در مقابل دریافت نفت، ماشین آلات سبك، وسایل خانگی برقی، پارچههای ابریشمی و الیاف مصنوعی به ایران صادر میكرد. بعلاوه، اسپانیا در زمینه ساخت و سازهای شهری، حمل ونقل دریائی و ساخت كشتی و بخش نیرو در ایران فعال بود.
در بخش سیاسی، توسعه مناسبات با غرب جهتگیری اساسی حكومت پهلوی بود. گرچه مناسبات باامریكا در اولویت سیاست خارجی حكومت بود لكن رابطه تهران با پایتختهای اروپائی در سطح بالائی قرار داشت. طبیعتاً به دلایل جغرافیائی و سابقه روابط سنتی ایران با كشورهائی نظیر آلمان، انگلستان و فرانسه، روابط با این كشورها نسبت به روابط تهران - مادرید از تحرك و عمق بیشتری برخوردار بود. به همین دلیل، روابط سیاسی دو كشور مسیر یك نواختی طی كرده و بدون تحول و تحرك قابل توجهی تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ادامه یافت.
در مجموع، روابط ایران و اسپانیا از آغاز تا پیروز انقلاب اسلامی تحت تاثیر عوامل وعناصر متعدد از روند معتدل و مطلوبی برخوردار بود. ناتوانی اسپانیا در تثبیت حضور و نفوذ در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس به دلیل ضعف داخلی، برتری قدرتهای رقیب نظیر انگلستان، روسیه و فرانسه، تبیین اولویتها در دیگر نقاط جهان بویژه امریكای لاتین و افریقا و نهایتاً درگیری در جنگهای مخرب داخلی و حكومت انزواگرای فرانكو در قرن بیستم مانع از تحرك و پویائی اسپانیا در ایفای نقش برجسته در منطقه از جمله ایران شد.
در ایران نیز پس از خاتمه دوران اقتدار و عظمت صفوی، تسلط قدرتهای برتر آن عصر یعنی روسیه و انگلیس بر مقدرات كشور بویژه در دوره قاجار و عدم تبیین سیاست پیشرو و منطقی در قبال غرب در دوره رضا شاه و وابستگی شدید به امریكا در دوره محمدرضا شاه پهلوی مانع از توجه شایسته به روابط باكشورهای اروپائی نظیر اسپانیا شد. در ارتباط میان دو ملت نیز عواملی نظیر بعد مسافت، عدم گستردگی و حضور زبان اسپانیولی در میان ایرانیان و فراهم نبودن شرایط و فرصتهای جذب مهاجرین آسیایی در اسپانیا (در مقایسه با كشورهای آلمان، انگلستان و فرانسه) مانع از گسترش ارتباطات فرهنگی و علمی و حضور قابل توجه ایرانیان در اسپانیا شد. به همین دلیل، تعداد ایرانیان مقیم اسپانیا و فعالیت و تاثیرگذاری آنان در عرصههای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در مقایسه با دیگر كشورهای اروپائی به مراتب كمتر است.

روابط ایران و اسپانیا پس از پیروزی انقلاب اسلامی

روابط ایران و اسپانیا پس از پیروزی انقلاب اسلامی 1979 علی رغم برخی فراز و نشیبهااز اصل ثبات و تداوم برخوردار بوده است. به عبارتی، نه تحولات داخلی دو كشور (نظیر وقوع انقلاب اسلامی در ایران و استقرار مجدد نظام پادشاهی در اسپانیا) و نه تحولات منطقهای وبینالمللی در دو دهه 1970 و 1980 نظیر تجاوز رژیم عراق به ایران، خصومت امریكا با جمهوری اسلامی ایران و عضویت اسپانیا در اتحادیه اروپا در سال 1985 مانع از تداوم روند مناسبات دو كشور نشده است.
اسپانیا از جمله كشورهای اروپائی است كه از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی سیاستی معتدل و سنجیده در قبال ایران اتخاذ نمود. اسپانیا ضمن حفظ بی طرفی كامل در جریان تجاوز رژیم صدام به ایران، در تحریم اقتصادی امریكا علیه ایران مشاركت نكرد. در چارچوب اتحادیه اروپا نیز اسپانیا نه تنها هیچگونه قطعنامه و یا اقدامی علیه ایران را پیشنهاد نكرد بلكه در تنشهای ایجاد شده بین اتحادیه و ایران نقش مثبت و سازندهای در جهت عادی سازی روابط ایفاء نمود. بدیهی است ایفای نقش مثبت اسپانیا در تحولات مربوط به روابط ایران با اتحادیه اروپا و یا تجاوز عراق به ایران نه به معنی اختلاف نظر اساسی با دیگر اعضای اتحادیه اروپا بلكه منبعث از درك صحیح مادرید از اهمیت و جایگاه ایران است. از سوی دیگر، در شرایط توجه ویژه اسپانیا به منطقه خاور میانه، حفظ رابطه شایسته با ایران به عنوان مهمترین كشور منطقه، بخشی از استراتژی اسپانیا در قبال منطقه حساس خاور میانه و جهان اسلام ارزیابی میگردد. پادشاه اسپانیا نیز در جریان دیدار رئیس جمهور وقت ایران به اسپانیا در سال 1381 اظهار داشت «ایران كلید صلح، امنیت و ثبات در منطقهای پیچیده با تنشهای متعدد میباشد. به نظر ما ایران نقش مهمی در تثبیت صلح و ثبات در منطقه و جهان دارد» تا سال 1997 و روی كارآمدن دولت جناب آقای خاتمی، روابط دو جانبه با فراز و نشیب همراه بود. سیاست تنش زدائی در سیاست خارجی و توسعه مناسبات با كشورهای جهان بویژه در دو حوزه همسایگان واتحادیه اروپائی مورد توجه قرار گرفت. در شرایطی كه رابطه ایران و امریكا كماكان متشنج بود، روابط با اتحادیه اروپا از اهمیت مضاعفی برخوردار گردید. ایران و اتحادیه اروپا با آغاز «گفتگوهای انتقادی» و سپس «گفتگوهای فراگیر» عصر نوینی را در مناسبات خود آغاز كردند و روابط تهران ـ مادرید نیز در مسیر رشد و توسعه قرار گرفت كه حاصل آن ارتقاء روابط درتمامی سطوح بویژه طی سالهای 2003-2000 است.
با چنین زمینهای، شرایط لازم جهت دیدار رئیس دولت اسپانیا از تهران در اكتبر سال 2000 فراهم گردید. سفر خوزه ماریا آزنار نخستین دیدار رسمی یك مقام عالیرتبه اسپانیائی به ایران در طول تاریخ مناسبات دو كشور بود. این دیدار علاوه بر اهمیتی كه به دلیل محتوای مذاكرات و اسناد امضاء شده دارد، آغاز گر روندی صعودی در مناسبات همه جانبه دو كشور بود كه نهایتاً به دیدار سیدمحمد خاتمی رئیس جمهوری اسلامی ایران به اسپانیا در اكتبر 2002 انجامید و در این سفر اسناد مهمی امضاء شد و مذاكرات سودمندی در جهت تقویت روابط دوجانبه صورت گرفت گسترش همكاریهای اقتصادی دو كشور در بخشهای نفت و پتروشیمی، كشاورزی و شیلات، جهانگردی، حمل ونقل و... از حوزههائی است كه از زمینه بیشتری برای همكاری اقتصادی بین ایران و اسپانیا برخوردار است. برگزاری چندین سمینار اقتصادی د وجانبه وبالاخره امضای قراردادهای اقتصادی مختلف بین دو كشور درتقویت همه جانبه روابط اقتصادی نقش مهمی ایفاء نمودند.
در خصوص مبادلات تجاری ایران و اسپانیا طی سالهای اخیر، آمار موجود بیانگر رشد حاصله در این بخش میباشد. موسسه تجارت خارجی اسپانیا، در گزارش خود در پایان سال 2002 میلادی، ارزش صادرات جمهوری اسلامی ایران به اسپانیا در آن سال را 030/883/707 دلار ذكر كرد كه در مقایسه با سال 2001 (910/627/836 دلار) با 880/744/128 دلار كاهش بیش از 38/15 درصد كاهش نشان میدهد. ارزش واردات جمهوری اسلامی ایران از اسپانیا نیز در سال 2002، با بیش از 17/10 درصد افزایش، به 980/179/306 دلار رسید (ارزش واردات در سال 2001 برابر با 770/901/277 دلار بود). مجموع ارزش مبادلات دو كشور در سال 2002، به 010/063/014/1 دلار بالغ شد كه در مقایسه باارزش مبادلات در سال 2001 (680/529/114/1 دلار) با كاهشی بیش از 01/9 درصد همراه بوده است.
نكته مهم در مبادلات تجاری دو كشور این است كه همواره موازنه تجاری به نفع جمهوری اسلامی ایران بوده كه این امر ناشی از برتری سهم نفت در صادرات ایران به اسپانیا میباشد.
اقلام صادراتی ایران به اسپانیا شامل نفت ومشتقات آن، سوختهای كانی، خشكبار، پسته، مركبات، صیفی جات، ماهی، انواع محصولات دریائی، موادغذائی، آهن و فولاد، فرش وموكت، چرم و پوست، مواد خام و... است. اسپانیا نیز ماشین آلات وكالاهای سرمایهای، تولیدات شیمیائی، تولیدات مربوط به آهن و فولاد، لوازم برقی، تجهیزات مربوط به ا مور حمل ونقل، وسایل یدكی، ماشین الات مربوط به امور ساختمانی و معاون، وسایل نقلیه، قطعات یدكی اتومبیل و... به ایران صادر مینماید.
در خصوص روابط فرهنگی دو كشور گرچه تاریخ مشخصی از آغاز روابط فرهنگی ایران واسپانیا در دست نیست لكن بنا به گفته مورخان، جای پای ایران در تاریخ و فرهنگ اسپانیا به خوبی قابل تشخیص است. درطول هشت قرن حاكمیت مسلمانان در اندلس، فرهنگ ایرانی به عنوان یكی از اركان فرهنگ اسلامی نقش شایستهای در شكوه و عظمت فرهنگ و تمدن آندلس ایفاء كرد و حضور مؤثر ایرانیان در زمینههای علوم، موسیقی، ادبیات در دوره حكومت اسلامی در آندلس مورد تایید مورخان میباشد. معهذا، نخستین سند فرهنگی بین دو كشور در دوران حكومت پهلوی منعقد میگردد. سند مذكور در 24 نوامبر 1958 در تهران توسط وزیر خارجه وقت ایران و سفیر اسپانیا در تهران به امضاء رسید.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، تنها در سال 1999 در جریان سفر وزیر مشاور وقت وزارت امورخارجه اسپانیا به جمهوری اسلامی ایران، یادداشت تفاهم همكاریهای فرهنگی، علمی، فنی وآموزشی بین دو كشور به امضاء رسید. تلاش مسئولین فرهنگی دو كشور در جهت شناساندن زبان و فرهنگ خویش، آموزش زبان فارسی و اسپانیولی در دانشگاههای دو كشور، تسهیل همكاری میان نهادهای فرهنگی، علمی، آموزشی وگردشگری، توسعه ارتباط میان دانشگاهها و مراكز علمی ـ تحقیقاتی دو كشور، مبادله نشریات علمی و تحقیقی و انجام تحقیقات و پروژههای مشترك از سرفصلهای مهم این تفاهمنامه است.
طی سالهای اخیر در جهت اجرای مفاد این تفاهم و پیشبرد دیگر حوزههای فرهنگی، اقدامات قابل توجهی انجام شده است.همكاری میان مراكز علمی و دانشگاهی دو كشور كاملاً متحول گشته است. در پی دیدار وزیر علوم، تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی ایران از اسپانیا در فوریه 2002، یادداشت تفاهم همكاری بین وزارتخانه ایرانی و مركز تحقیقات عالی اسپانیا به امضاء رسید كه اولین نمونه از چنین تفاهمنامهای با یك كشور اروپائی است. در جریان همین سفر یادداشت تفاهم همكاری بین دانشگاه تهران و دانشگاه آتونوما مادرید به امضاء رسید. این در حالی است كه قبل از آن و در جریان دیدار رئیس دانشگاه كمپلونتسه مادرید به ایران در سال 2001، تفاهمنامه همكاری بین این دانشگاه و دانشگاه تهران به امضاء رسیده بود. بعلاوه، بسیاری از دانشگاهها ومراكز تحقیقاتی دو كشور آمادگی خود رابرای توسعه همكاریها اعلام داشتهاند. پس ازآن، تفاهم نامه مشابهی بین دانشگاه كمپلونتسه و دانشگاه اصفهان نیز به امضاء رسید.
امضای یادداشت تفاهم همكاری در زمینه اسناد و آرشیو نیز تحول دیگری در همكاریهای فرهنگی دو كشور است كه مشتمل بر 6 بند میان سازمان اسناد ملی و وزارت آموزش، فرهنگ و ورزش اسپانیا در خلال دیدار رئیس دولت اسپانیا از جمهوری اسلامی یاران به امضاء رسید. دراین سند، همكاری دو كشور در زمینههای مبادله اسناد، آموزش متخصصین، روشهای ساماندهی اسناد، چاپ اسناد و برگزاری نمایشگاههای اسناد و دیگر زمینههای همكاری مورد اشاره و توافق قرار گرفته است.
در زمینه گفتگوی تمدنها كه پیشنهاد آن توسط سید محمدخاتمی رئیس جمهوری سابق ایران در سال 1997 ارائه شد و سازمان ملل بر اساس آن سال 2001 را سال گفتگوی تمدنها اعلام كرد، تاكنون نشستهای متعددی بین اندیشمندان و شخصیتهای فرهنگی دو كشور در تهران و مادرید برگزار شده است. در خلال دیدار رئیس جمهوری اسلامی ایران از اسپانیا، برگزاری مشترك نشست اندیشمندان و سیاستمداران كشورهای جهان در مادرید در اكتبر سال 2003 مورد توافق رهبران دو كشور قرار گرفت. نشست مذكور در پائیز سال 2003 تحت عنوان «همایش اسلام و غرب» با حضور وزرای خارجه و اندیشمندان و دیگر مسئولین دو كشور در شهرهای مادرید و بارسلون برگزار شد.
همكاری فرهنگی دو كشور در عرصههای دیگر نیز تحقق یافته كه از آن جمله امضای قرارداد خواهر خواندگی شهرهای بارسلون و اصفهان است كه در پی سفر شهردار بارسلون به اصفهان و سفر متقابل شهردار اصفهان در سال 2001 منعقد گردید. نامگذاری یكی از تالارهای اصلی خانه آسیا در بارسلون به نام اصفهان بیانگر تاثیر فرهنگ و تمدن ایرانی در قلب فرهنگ و تمدن اروپا است.
مجموعه تحولات سالهای اخیر نشان میدهد كه دو كشور از ظرفیت لازم برای توسعه روابط برخوردارند. در نقشه جغرافیای دو كشور از یكدیگر فاصله دارند اما در تاریخ از علقههای مشترك سیاسی، اقتصادی و فرهنگی برخوردارند. جایگاه مهم ایران در منطقه حساس و استراتژیك خلیج فارس و خاورمیانه و ظرفیتهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی آن، توانمندی اقتصادی و صنعتی اسپانیا و موقعیت آن در اتحادیه اروپا از اركان و زمینههای توسعه روابط دو كشور طی سالهای اخیر میباشد.

فهرست اسناد امضاء شده درتاریخ روابط ایران واسپانیا

در تاریخ مناسبات ششصد ساله ایران و اسپانیا اسناد متعددی توسط مسئولین دو كشور منعقد شده است. در گزارش حاضر، فهرست اسند مذكور در سه بخش تشریح خواهد شد. در بخش اول، اسناد مربوط به روابط دو كشور تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی فهرست شده است و در بخش دوم، اسناد منعقده از پیروزی انقلاب اسلامی تا پایان نیمه اول 1382 ذكر گردیده است
اسناد امضاء شده قبل از پیروزی انقلاب اسلامی
عهدنامه مودت و تجارت منعقده در مارس 1982 در اسلامبول (این عهدنامه مجدداً در سال 1870 در شهر لندن تجدید گردید). براساس این معاهده، سفارت ایران در مادرید در سال 1916 افتتاح شد
موافقتنامه همكاری اقتصادی و بازرگانی منعقده در سال 1954 در مادرید (در این سال سفارت ایران در مادرید پس از یك دوره تعطیلی، مجدداً بازگشائی شد).
عهدنامه مودت و اقامت منعقده در ماره 1956 در مادرید
یادداشت تفاهم همكاری در زمینه ساخت كشتی و توسعه همكاریهای جهانگردی منعقده در سال 1958 در تهران

اسناد امضاء شده بعد از پیروزی انقلاب اسلامی
یادداشت تفاهم توسعه همكاریهای اقتصادی و بازرگانی منعقده در تاریخ 9/9/1367
موافقتنامه همكاری اقتصادی و فنی در زمینه استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای منعقده در تاریخ 18/9/1369
یادداشت تفاهم اولین اجلاس كمیسیون مشترك اقتصادی و صنعتی دو كشور منعقده در تاریخ 30/7/1371
موافقتنامه حمل ونقل هوائی منعقده در تاریخ 26/3/1372
یادداشت تفاهم همكاری فنی و اقتصادی در زمینه زیربنائی، حمل ونقل و مسكن منعقده در تاریخ 16/12/1372
یادداشت تفاهم همكاریهای كشاورزی منعقده در سال 1375 تهران
یادداشت تفاهم همكاری پارلمانی منعقده در سال 1376 در مادرید
موافقتنامه حمل ونقل جادهای منعقده در پائیز سال 1377 در تهران
یادداشت تفاهم همكاریهای فرهنگی منعقده در پائیز سال 1378 در مادرید
اعلامیه جامع همكاریهای دو كشور منعقده در جریان دیدار رئیس دولت اسپانیا از ایران در سال 1379
یادداشت تفاهم همكاری در مقابله با مواد مخدر منعقده در جریان دیدار رئیس دولت اسپانیا از ایران در سال
یادداشت تفاهم همكاری بین موسسه تجارت خارجی اسپانیا و اتاِ بازرگانی جمهوری اسلامی ایران منعقده در جریان دیدار رئیس دولت اسپانیا به ایران در سال 1379
یادداشت تفاهم همكاری بین دانشگاه كمپلوتنسه مادرید و دانشگاه تهران در جریان دیدار رئیس دانشگاه كمپلوتنسه از تهران در سال 1379
یادداشت تفاهم تشكیل كمیته مشترك تجاری دو كشور منعقده در سال 1380
یادداشت تفاهم رایزنیهای سیاسی بین وزارت امورخارجه دو كشور در جریان دیدار وزیرخارجه اسپانیا از ایران در سال 1380
یادداشت تفاهم همكاری بین دانشگاه كمپلوتنسه مادرید و دانشگاه اصفهان در سال 1380
یادداشت تفاهم همكاری بین وزارت علوم، تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی ایران و شورای عالی تحقیقات علمی اسپانیا در جریان دیدار وزیر علوم، تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی یاران از اسپانیا در سال 1380
- یادداشت تفاهم همكاری بین دانشگاه تهران و دانشگاه آتونوما مادرید در جریان دیدار وزیر علوم، تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی ایران از مادرید در سال 1380
موافقتنامه حمایت از سرمایهگذاری متقابل منعقده در جریان دیدار ریاست محترم جمهوری از اسپانیا در سال 1381
موافقتنامه همكاریهای گمركی منعقده در جریان دیدار ریاست محترم جمهوری از اسپانیا در سال 1381
یادداشت تفاهم همكاری در زمینه جهانگردی منعقده در جریان دیدار ریاست محترم جمهوری از اسپانیا در سال 1381
یادداشت تفاهم همكاری در زمینه استاندارد منعقده در جریان دیدار رئیس مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی جمهوری اسلامی ایران از اسپانیا در سال 1381
- بازبینی و امضای یادداشت تفاهم همكاری بین دانشگاه تهران و دانشگاه آتونوما مادرید در جریان دیدار رئیس دانشگاه تهران از مادرید در سال 1382
موافقتنامه اجتناب از اخذ مالیات مضاعف بین جمهوری اسلامی ایران و اسپانیا در سال 1382

فهرست اسامی سفرای ایران در اسپانیا


سفارت ایران در مادرید در مهرماه 1295 توسط میرزااسماعیل خان دبیرالمملك فرزانه، تأسیس شد و مشارالیه تا شهریور 1298 در مادرید وزیر مختار بود
حسین علاء از مهر 1298 تا فروردین 1300
عبدالعلی خان صدری صدیق السلطنه از مرداد 1300 تا اسفند 1300 كه سفارت مادرید به علت صرفه جویی در بودجه تعطیل شد و سفرای ایران در فرانسه، در اسپانیا اكردیته شدند
سفارت ایران در مادرید مجدداً در اردیبهشت 1333 افتتاح شد ویدالله عضدی تاتیر 1337 وزیرمختار بود.
در 23 مهر 1337 سفارت به درجه سفارت كبری ارتقاء یافت و ابراهیم زند از این تاریخ تاآبان 1341 سفیر بود
محمد گودرزی از آبان 1341 تا دی 1345
محسن مرآت اسفندیاری از بهمن 1345 تا اردیبهشت 1346
جمشید قریب از شهریور 1346 تا مهر 1350
ارتشبد فریدون جم از مهر 1350 تا شهریور 1356
منوچهر عظیما از مهر 1356 تا پیروزی انقلاب اسلامی
قهرمان قهرمانی (كاردار موقت) از پیروزی انقلاب اسلامی تا شهریور 1358
ركن الدین آشتیانی از شهریور 1358 تا تیر 1359
ناصر صادقی (كاردار موقت) از تیر 1359 تا شهریور 1359
علی اصغر بهنام (كاردار موقت) از شهریور 1359 تا فروردین 1360
مهدی اكرمی (مسئول موقت) از فروردین 1360 تا تیر 1361
عبدالكریم سنایی فرخی (كاردار موقت) از تیر 1361 تا بهمن 1364
هادی سلیمانپور (سفیر) از اسفند 1364 تا تیرماه 1368
عبدالله ذیفن (سفیر) از تیرماه 1368 تا تیرماه 1374
بهرام قاسمی (سفیر) از تیرماه 1374 تا آذرماه 1377
سید حسن شفتی (سفیر) از 16 آذر 1377 تا 14 تیر ماه 1382
مرتضی الویری (سفیر) از 16 تیرماه 1382