زمان در مادرید

سیاست در اسپانیا

مطابق قانون اساسی اسپانیا كه طی‌ رفراندم‌ 6 دسامبر 1978 به‌ تصویب‌ رسید و از تاریخ‌ 29 دسامبر همان‌ سال‌ به‌ اجرا گذاشته‌ شد، اسپانیا دارای حكومت‌ پادشاهی‌ پارلمانی‌ است‌. قانون‌ اساسی‌ بر وحدت‌ انفكاك‌ ناپذیر ملت‌ اسپانیا مبتنی‌ است‌ و حق‌ خودمختاری‌ ملیتها و مناطق‌ مختلف‌ را به‌ رسمیت‌ شناخته‌ و تضمین‌ می‌كند.



ساختار حكومت

پادشاه
پادشاه‌ رئیس‌ دولت‌، سمبل‌ وحدت‌ و تداوم‌ و بالاترین‌ نمایندة‌ كشور اسپانیا در روابط‌ بین‌المللی‌ است‌. شخص‌ شاه‌ مصون‌ از تعرض‌ خواهد بود. تصمیمات‌ و اعمال‌ وی‌ می‌بایست‌ از سوی‌ دولت‌ مورد تصویب‌ قرار گیرد و بدون‌ این‌ تصویب‌ فاقد اعتبار می‌باشند. مسئولیت‌ اعمال‌ پادشاه‌ برعهده‌ آنانی‌ است‌ كه‌ اعمال‌ مزبور را تصویب‌ كرده‌اند. سلطنت‌ موروثی‌ بوده‌ و به‌ ترتیب‌ به‌ پسر ارشد پادشاه‌ واگذار خواهد شد و چنانچه‌ پادشاه‌ پسری‌ نداشته‌ باشد، مقام‌ سلطنت‌ به‌ دختر وی‌ خواهد رسید. افرادی‌ كه‌ علیرغم‌ تمایل‌ پادشاه‌ و مجلسین‌ ازدواج‌ كنند، از حق‌ جانشینی‌ سلطنت‌ محروم‌ خواهند شد. قانون‌ اساسی‌ شكل‌ تأسیس‌ شورای‌ نیابت‌ سلطنت‌ را نیز تعیین‌ می‌سازد. وظایف‌ پادشاه‌ عبارتنداز:

توشیح‌ قوانین‌؛

تشكیل‌ و انحلال‌ پارلمان‌، دعوت‌ به‌ اجرای‌ انتخابات‌ و رفراندم‌ (بر طبق‌ قانون‌ اساسی‌)؛

پیشنهاد كاندیدا جهت‌ ریاست‌ هر یك‌ از مجلسین‌ و عزل‌ ایشان‌؛

انتصاب‌ اعضای‌ مجلسین‌ براساس‌ پیشنهاد رئیس‌ مجلس‌؛

صدور فرامین‌ مصوب‌ شورای‌ وزیران‌، واگذاری‌ مناصب‌ نظامی‌ و غیر نظامی‌ و اعطای‌ نشان‌ مطابق‌ با قوانین‌؛

كسب‌ آگاهی‌ از امور كشور و ریاست‌ شورای‌ وزیران‌ در صورت‌ درخواست‌ نخست‌ وزیر؛

فرماندهی‌ كل‌ نیروهای‌ مسلح‌؛

عفو زندانیان‌ مطابق‌ با قانون‌ (شامل‌ اعلام‌ عفو عمومی‌ نمی‌شود)؛

انتصاب‌ سفرا و دیگر نمایندگان‌ دیپلماتیك‌؛

اعلام‌ قبول‌ تعهد كشور اسپانیا به‌ پیمانهای‌ بین‌المللی‌؛

اعلام‌ جنگ‌ و صلح‌ براساس‌ مجوز قبلی‌ مجلسین‌.

قوة مقننه
پارلمان‌ نمایندة‌ مردم‌ اسپانیا است‌ و از كنگرة‌ نمایندگان و سنا تشكیل‌ می‌شود. كنگره‌ از حداقل‌ 300 و حداكثر 400 عضو تشكیل‌ می‌شود و اعضای‌ آن‌ از طریق‌ رأی‌ آزاد، مستقیم‌، برابر و مخفی‌ مردم‌ برای‌ مدت‌ 4 سال‌ انتخاب‌ می‌گردند. هر استان‌ یك‌ حوزة‌ انتخابیه‌ را تشكیل‌ می‌دهد و تعداد نمایندگان‌ آن‌ بر اساس‌ میزان‌ جمعیت‌ تعیین‌ می‌گردند. شهرهای‌ سیوطه‌ و ملیله‌ هر كدام‌ یك‌ نماینده‌ خواهند داشت‌. انتخابات‌ می‌بایست‌ 30 تا 60 روز پس‌ از پایان‌ هر دوره‌ برگزار گردد و 25 روز پس‌ از انتخابات‌ كنگره‌ نمایندگان‌ كار خود را آغاز نماید.

اعضای‌ سنا بر اساس‌ معیار نمایندگی‌ سرزمینی‌ انتخاب‌ می‌شوند. هر استان‌ چهار سناتور را برای‌ مدت‌ 4 سال‌ انتخاب‌ می‌كند. هر جزیره‌ با مجمع‌الجزایر یك‌ حوزه‌ انتخابیه‌ را تشكیل‌ می‌دهد. جزایر قناری‌، مایوركا و تنه‌ریف‌ هریك‌ سه‌ سناتور انتخاب‌ می‌كنند و سایر جزایر یك‌ سناتور. جوامع‌ خودمختار ضمن‌ اعزام‌ یك‌ سناتور بیشتر، برای‌ هر یك‌ میلیون‌ نفر جمعیت‌ نیز یك‌ سناتور اضافه‌، توسط‌ پارلمان‌ منطقه‌ای‌ انتخاب‌ و به‌ سنا اعزام‌ می‌دارند.

هر یك‌ از مجلسین‌ رئیس‌ و هیئت‌ رئیسة‌ خود را انتخاب‌ و آئین‌ نامه‌ داخلی‌ خود را تنظیم‌ می‌نماید. هر مجلس‌ در طول‌ سال‌ دو نشست‌ دارد كه‌ هر نشست‌ چهار تا پنج‌ ماه‌ به‌ طول‌ می‌انجامد. در هر مجلس‌ كمیته‌های‌ دائمی‌ 21 نفره‌ای‌ وجود دارد كه‌ در دوران‌ تعطیل‌ پارلمان‌ و یا فواصل‌ انتخاباتی‌ بر امورنظارت‌ می‌كند. جلسات‌ مجلس‌ بطور معمول‌ علنی‌ است‌. احزاب‌ دارای‌ اكثریت‌ در مجلسین‌ اقدامات‌ لازم‌ را برای‌ حضور اكثریت‌ نمایندگان‌ در جلسات‌ به‌ عمل‌ می‌آورند. در صورت‌ اختلاف‌ میان‌ مجلسین‌ كمیتة‌ مشتركی‌ برای‌ تنظیم‌ متنی‌ كه‌ مجدداً در هر دو مجلس‌ به‌ رأی‌ گذاشته‌ خواهد شد، تشكیل‌ می‌گردد. در صورت‌ ادامه‌ اختلاف‌ میان‌ دو مجلس‌، تكلیف‌ مسئلة‌ مورد اختلاف‌ براساس‌ رأی‌ اكثریت‌ مطلق‌ اعضای‌ كنگره‌ معلوم‌ خواهد شد. حق‌ رأی‌ اعضای‌ پارلمان‌ قابل‌ واگذاری‌ به‌ غیر نیست‌.

الحاق به‌ هرگونه‌ پیمان‌ بین‌المللی‌ می‌بایست‌ به‌ تصویب‌ پارلمان‌ برسد. كلیة‌ قوانین‌ داخلی‌ نیز می‌بایست‌ از طریق‌ پارلمان‌ و یا با مجوز آن‌ رسمیت‌ پیدا كنند. هر یك‌ از دومجلس‌ می‌تواند از قوة‌ اجرائیه‌ درخواست‌ اطلاعات‌ و یا حضور در جلسه‌ رسمی‌ و ارائه‌ پاسخ‌ به‌ سئوالات‌ مطروحه‌ را نماید. قوانین‌ نمی‌بایست‌ مغایر قوانین‌ قبلی‌ باشند. قوانین‌ ساختاری‌ شامل‌ قوانین‌ مربوط‌ به‌ آزادیهای‌ اساسی‌ و حقوِ عمومی‌، تصویب‌ اساسنامة‌ خودمختاری‌، سیستم‌ عمومی‌ انتخاباتی‌ و دیگر موارد مشخص‌ شده‌ در قانون‌ اساسی‌ می‌گردد. تصویب‌، لغو و هرگونه‌ اصلاح‌ این‌ گونه‌ قوانین‌ مستلزم‌ رأی‌ اكثریت‌ مطلق‌ نمایندگان‌ كنگره‌ می‌باشد.

مجلسین‌ می‌توانند حق‌ تصویب‌ آیین نامه‌های‌ اجرایی‌ در چارچوب‌ قوانین‌ مصوب‌ را به‌ دولت‌ واگذار نمایند. در موارد اضطراری‌ دولت‌ می‌تواند آئین‌ نامه‌های‌ اجرایی‌ را به‌ شرط‌ عدم‌ تضاد با قوانین‌ بنیادین‌ و حقوِ ملت‌ به‌ تصویب‌ و اجرا بگذارد. این‌ قبیل‌ آئین‌ نامه‌ها می‌بایست‌ ظرف‌ 15 روز پس‌ از تصویب‌ پارلمان‌ به‌ توشیح‌ پادشاه‌ برسد. دولت‌ از طریق‌ ارائه‌ لوایح‌ و مجلسین‌ از طریق‌ طرحهای‌ ارائه‌ شده‌ توسط‌ نمایندگان‌ حق‌ درخواست‌ تصویب‌ قانونی‌ خاص‌ در مورد معین‌ را دارند. همچنین‌ این‌ پیش‌بینی‌ در قانون‌ اساسی‌ به‌ عمل‌ آمده‌ است‌ كه‌ در صورت‌ ارائه‌ درخواست‌ از سوی‌ مردم‌ و با امضای‌ حداقل‌ پانصد هزار تن‌ از شهروندان‌ شناخته‌ شده‌، پارلمان‌ موظف‌ به‌ بررسی‌ قانون‌ مورد درخواست‌ ایشان‌ می‌باشد. طرح‌ درخواستهای‌ عمومی‌ نزد پارلمان‌ از طریق‌ تظاهرات‌ ممنوع‌ است‌.

قوة مجریه
دولت‌ قوة‌ اجرایی‌ كشور را تشكیل‌ می‌دهد. نخست‌ وزیر براساس‌ پیشنهاد پادشاه‌ و با تصویب‌ مجلس‌ انتخاب‌ می‌شود. شروع‌ به‌ كار دولت‌ براساس‌ رأی‌ اكثریت‌ مطلق‌ اعضای‌ كنگره‌ امكان‌پذیر خواهد بود. در صورتی‌ كه‌ ظرف‌ دو ماه‌ توافق‌ لازم‌ برای‌ تعیین‌ نخست‌ وزیر صورت‌ نگیرد، پادشاه‌ پارلمان‌ را منحل‌ كرده‌ و با تصویب‌ رئیس‌ كنگرة‌ نمایندگان‌ دستور برگزاری‌ انتخابات‌ مجدد را صادر خواهد كرد. انتصاب‌ وزرا بر عهدة‌ نخست‌ وزیر می‌باشد. نخست‌ وزیر و وزرا در مقابل‌ كنگره‌ و دیوان‌ عالی‌ كشور پاسخگو می‌باشند. شورای‌ كشور ارگان‌ عالی‌ مشورتی‌ دولت‌ خواهد بود (تركیب‌ این‌ شورا براساس‌ یك‌ قانون‌ ساختاری‌ تعیین‌ خواهد گردید).

 

اعضاء هیات‌ دولت‌ اسپانیا به‌ شرح‌ زیر است‌:

  • نخست‌ وزیر
  •  
  • معاون‌ اول‌ نخست‌ وزیر و وزیر دولت
  •  
  • وزیر اقتصاد و دارائی‌
  •  
  • وزیر امورخارجه‌ و همكاری‌
  •  
  • وزیر دادگستری‌
  •  
  • وزیر دفاع‌
  •  
  • وزیر كشور
  •  
  • وزیر توسعه
  •  
  • وزیر علوم‌ و آموزش‌
  •  
  • وزیر كار و امور اجتماعی‌
  •  
  • وزیر صنایع‌، گردشگری‌ و تجارت‌
  •  
  • وزیركشاورزی‌، ماهیگیری‌ و تغذیه
  •  
  • وزیر ادارات‌ عمومی
  •  
  • وزیر فرهنگ‌
  •  
  • وزیر بهداشت‌ و مصرف‌
  •  
  • وزیر محیط‌ زیست
  •  
  • وزیرمسكن


قوة قضاییه
عدالت‌ از مردم‌ ناشی‌ می‌شود و از سوی‌ دادستانها و قضات‌ بر طبق‌ قانون‌ و به‌ نام‌ پادشاه‌ اعمال‌ می‌گردد. مبنای‌ سازماندهی‌ و عمل‌ دادگاهها اصل‌ وحدت‌ قضایی‌ می‌باشد. طریقه‌ تشكیل‌ دادگاهها در یك‌ قانون‌ ساختاری‌ تعیین‌ می‌گردد. تشكیل‌ دادگاههای‌ اضطراری‌ ممنوع‌ است‌. ریاست‌ قوة‌ قضاییه‌ برعهدة‌ شورای‌ عمومی‌ قوة‌ قضاییه‌ است‌. ریاست‌ این‌ شورای‌ برعهده‌ رئیس‌ دیوان‌ عالی‌ است‌. این‌ شورا از 20 نفر تشكیل‌ می‌گردد كه‌ توسط‌ پادشاه‌ و برای‌ مدت‌ 5 سال‌ منصوب‌ می‌گردند. 12 تن‌ از این‌ تعداد قاضی‌ و دادستان‌ هستند، چهار تن‌ توسط‌ كنگرة‌ نمایندگان‌ و چهار تن‌ از سوی‌ سنا كاندیدا می‌شوند. هشت‌ نفر اخیر با رأی‌ سه‌ پنجم‌ از وكلا و قضات‌ دارای‌ حداقل‌ 15 سال‌ تجربة‌ شغلی‌ انتخاب‌ می‌گردند. دادستان‌ كل‌ از سوی‌ پادشاه‌ و پس‌ از تصویب‌ دولت‌ منصوب‌ می‌گردد. شهروندان‌ می‌توانند به‌ عنوان‌ اعضای‌ هیئتهای‌ منصفه‌ انتخاب‌ شوند.

دادگاه قانون اساسی
مطابق‌ اصل‌ 159 از فصل‌ نهم‌ قانون‌ اساسی‌ اسپانیا، دادگاه‌ قانون‌ اساسی‌ مركب‌ از 12 نفر شامل‌ چهارتن‌ از نمایندگان‌ كنگره‌ (با آراء سه‌ پنجم‌ نمایندگان‌)، چهار تن‌ از نمایندگان‌ مجلس‌ سنا، دو نماینده‌ ازقوه‌ مجریه‌ و دو نفر ازنمایندگان‌ قوه‌ قضائیه‌ می‌باشد. افراد مذكور كه‌ از قضات‌، حقوقدانان‌، وكلا و اساتید دانشگاه‌ هستند باید دارای‌ دانش‌ و سابقه‌ اجرائی‌ بیش‌ از 15 سال‌ در امور حقوقی‌ و قضائی‌ باشند. اعضای‌ منتخب‌ از سوی‌ قوای‌ سه‌ گانه‌ فوِ، به‌ پادشاه‌ اسپانیا معرفی‌ می‌شوند و وی‌ رسماً آنان‌ را برای‌ یك‌ دورة‌ 9 ساله‌ منصوب‌ می‌نماید. البته‌ اعضاء در هر دورة‌ سه‌ ساله‌ جایگزین‌ می‌شوند.

اعضای‌ دادگاه‌ قانون‌ اساسی‌ فارع‌ از گرایشات‌ سیاسی‌، در انجام‌ وظایف‌ خود كاملاً مستقل‌ می‌باشند. رئیس‌ دادگاه‌ قانون‌ اساسی‌ توسط‌ اعضا به‌ پادشاه‌ معرفی‌ و سپس‌ توسط‌ ایشان‌، منصوب‌ می‌گردند. وظایف‌ دادگاه‌ قانون‌ اساسی‌ مطابق‌ با :ماده‌ 161 عبارتند از

‌شناسائی‌ مواد مغایر با قانون‌ اساسی‌ در قوانین‌ موضوعه

شناسائی‌ موارد نقض‌ حقوق و آزادیهای‌ مصرح‌ در مادة‌ 53 قانون‌ اساسی

حل‌ و فصل‌ اختلافات‌ میان‌ دولت‌ مركزی‌ و ایالات‌ و مناطق‌ خودمختار

تفسیر مواد قانون‌ اساسی‌ و یا قوانین‌ موضوعه‌

احزاب سیاسی

قانون اساسی اسپانیا احزاب را به عنوان بیان كثرتگرایی سیاسی و سهیم در شكلگیری و ابراز تمایلات مردم توصیف مینماید كه ابزار اساسی مشاركت سیاسی مردم در امر حكومت میباشند. طیف احزاب سیاسی اسپانیای امروز را میتوان از راست به چپ به شرح زیر برشمرد
حزب سوسیالیست كارگران اسپانیا تحت رهبری حوزه لوئیس رودریگززاپاترو؛ حزب مردمی تحت رهبری مارایانوراخوی ؛  چپ متحد ائتلافی متشكل از حزب كمونیست، شاخهای از حزب سوسیالیست كارگران اسپانیا و تعدادی احزاب كوچكتر تحت رهبری گاسپاریاماسارس علاوه بر اینها احزاب كوچك دیگری نیز خصوصاً در سطح جوامع خودمختار فعالیت میكنند كه تعداد آنها قریب به چهل حزب و گروه سیاسی است. از میان این احزاب منطقهای تنها حزب ناسیونالیست باسك ، ائتلاف جزایر قناری ، و حزب اتحاد و همگرائی كاتالونیا، موفق شدهاند در پارلمان سراسری اسپانیا نمایندهای داشته باشند